Eylül 2026’nın ilk haftasında konut sahibi olmak isteyen tüketiciler, yüksek finansman maliyetleri nedeniyle alternatif ödeme modellerini daha yakından incelemeye başladı. Petrol fiyatlarının yeniden 100 doların üzerine çıkmasıyla birlikte enflasyonist risklerin ve sıkı para politikası beklentilerinin güçlenmesi de konut finansmanına ilişkin beklentileri etkiliyor. Özellikle birikimi konut bedelinin tamamını karşılamayan tüketiciler açısından banka kredisi veya katılım bankası finansmanı ile tasarruf finansmanı sistemleri arasındaki maliyet farkı dikkat çekici seviyelere ulaşmış durumda.
Katılım bankalarının 60 ay vadeli konut finansmanı oranları ortalama yüzde 3 civarında seyrediyor. Bu oran üzerinden 3 milyon TL finansman kullanılması halinde aylık taksit yaklaşık 108 bin 300 TL, toplam geri ödeme ise yaklaşık 6,5 milyon TL oluyor. Tasarruf finansmanı modelinde ise yüzde 8,5’lik çekilişli organizasyon bedeli dikkate alındığında toplam maliyet yaklaşık 3 milyon 255 bin TL, aylık ödeme ise yaklaşık 54 bin 260 TL seviyesinde hesaplanıyor.
Teslim süresi ve kira gideri gerçek maliyeti belirliyor
Rakamlar ilk bakışta tasarruf finansmanını maliyet açısından çok daha avantajlı gösterse de teslim zamanındaki farklılık, gerçek toplam maliyet hesabında kritik önem taşıyor. Banka veya katılım bankası üzerinden finansmanda en büyük dezavantaj, mevcut yüksek oranlar nedeniyle toplam geri ödemenin oldukça yükselmesi. Buna karşılık finansmanın kullandırılmasıyla birlikte konutun hemen satın alınabilmesi önemli bir avantaj sağlıyor.
Konutun hemen alınması, özellikle fiyatların yükseldiği dönemlerde tüketiciyi gelecekteki fiyat artışından koruyabiliyor. Kendi oturacağı evi satın alan kişi kira ödemesinden kurtulurken, yatırım amaçlı alınan konut ise kiraya verilerek gelir üretmeye başlayabiliyor. Dolayısıyla yüksek aylık taksiti karşılayabilen ve yeterli banka finansmanına ulaşabilen tüketiciler açısından zaman faktörü, yüksek finansman maliyetine karşı önemli bir avantaj oluşturabiliyor.
Tasarruf finansmanı sistemlerinin öne çıkan tarafı ise banka finansmanındaki kâr payının bulunmaması ve aylık ödemelerin daha düşük seviyelerde kalabilmesi. Verilen örnekte banka finansmanındaki 108 bin 300 TL’lik aylık ödeme, tasarruf finansmanında yaklaşık 54 bin 260 TL’ye geriliyor. Bununla birlikte tasarruf finansmanında organizasyon bedeli bulunuyor ve konuta erişim banka finansmanındaki gibi hemen gerçekleşmeyebiliyor.
Tasarruf finansmanında karar verirken yalnızca organizasyon bedeli ve aylık taksite bakılması yeterli olmayabilir. Teslim tarihine kadar geçen sürede konut fiyatlarının yükselmesi durumunda başlangıçta hedeflenen evin aynı bütçeyle satın alınamaması riski bulunuyor. Örneğin tüketicinin bugün 3 milyon TL olan bir konutu hedeflemesi ancak finansmana aylar sonra ulaşması halinde, teslim tarihinde aynı konutun fiyatının yükselmiş olması ek finansman ihtiyacına yol açabilir. Bu süreçte kirada yaşamaya devam eden tüketicinin ödediği kira da toplam maliyet hesabına dahil edilmeli. Bu nedenle düşük finansman maliyetinin sağladığı avantaj ile bekleme süresindeki kira gideri ve olası konut fiyat artışı birlikte değerlendirilmek zorunda.
Tüketicilerin tercihinde finansmana erişim koşulları da belirleyici oluyor. Özellikle ikinci konut alımlarında uygulanan kredi oranı sınırlamaları, ihtiyaç duyulan tutarın tamamının bankadan karşılanmasını zorlaştırabiliyor. Banka finansmanına yeterli ölçüde ulaşamayan veya 100 bin TL’nin üzerindeki aylık taksitleri karşılayamayacak tüketiciler açısından tasarruf finansmanı alternatif modellerden biri olarak öne çıkabiliyor.
İki sistem arasında herkes için geçerli tek bir “daha avantajlı” seçenek bulunmuyor. Banka finansmanında yüksek toplam geri ödeme ve yüksek aylık taksit önemli dezavantaj oluştururken, konutun hemen satın alınabilmesi güçlü taraf olarak öne çıkıyor. Tasarruf finansmanında ise daha düşük aylık ödeme ve toplam finansman maliyeti avantaj sağlarken, teslim için beklenmesi gerekmesi ve bu dönemde konut fiyatlarının değişebilmesi önemli riskler arasında bulunuyor. Bu nedenle ev almayı planlayanların yalnızca finansmanın görünen maliyetini değil; peşinat tutarını, aylık ödeme gücünü, bekleme dönemindeki kira giderini, teslim süresini, konut fiyatlarında oluşabilecek değişimi ve toplam ödeme yükünü birlikte hesaplaması gerekiyor.
