Konut ve çatılı iş yeri kiralarında geçerli olan azami artış oranı, Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) açıkladığı 12 aylık Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) ortalamasına göre belirleniyor. Eylül ayında bu oran yüzde 31,79 olarak tespit edilmişti. Ekim ayı için geçerli olacak yeni oran ise henüz açıklanmadı.
Eylül ayında geçerli olan yüzde 31,79’luk kira artış tavanı, ağustos ayı enflasyon verilerine dayanılarak belirlenmişti. Bu oran, bir önceki ayın yüzde 31,90’lık tavanına kıyasla 0,11 puan gerilemişti.
Türk Borçlar Kanunu’nun 344. maddesine göre konut ve çatılı iş yeri kiralarında sözleşme yenilemesinde tarafların anlaşabileceği artış, 12 aylık TÜFE ortalamasını aşamaz. Ev sahibi, bu sınırı geçmeyecek şekilde tek taraflı artış uygulayabilir; ancak yasal tavanın üzerinde bir zammı zorla uygulayamaz.
Bununla birlikte beş yıldan uzun süreli veya beş yıl sonra yenilenen kira sözleşmelerinde farklı bir hukuki süreç geçerlidir. Bu durumda taraflar, kira bedelinin yeniden belirlenmesi için mahkemeye başvurabilir. Mahkeme, TÜFE ortalamasının yanı sıra taşınmazın fiziksel durumu ve emsal kira bedellerini de dikkate alarak hakkaniyete uygun bir kira belirleyebilir.
Kira artışının hesaplanması şu şekilde yapılır: mevcut aylık kira bedeli, uygulanacak artış oranıyla çarpılır; çıkan tutar mevcut kira bedeline eklenerek yeni aylık ödeme bulunur.
Örneğin, aylık 20 bin TL kira ödeyen bir kiracı için yüzde 31,79 oranındaki artış şöyle hesaplanıyor:
“- Mevcut kira: 20.000 TL
- Artış oranı: %31,79
- Zam tutarı: 6.358 TL
- Yeni aylık kira: 26.358 TL”
Kira artışında aylık veya yıllık enflasyon rakamı değil, TÜİK tarafından açıklanan 12 aylık TÜFE ortalaması esas alınır.
Ekim ayında kira sözleşmesini yenileyecek vatandaşlar, 5 Ekim’de açıklanacak yeni TÜFE ortalamasına göre kira artışını hesaplayabilecek. Güncel enflasyon verileri ve 12 aylık TÜFE ortalaması, Türkiye İstatistik Kurumu’nun resmî internet sitesinden takip edilebilir.
