Yükselen kira fiyatları nedeniyle barınma sorununun derinleştiği İstanbul'da, dar gelirli vatandaşlar için geliştirilen 15 bin kiralık sosyal konut projesinde ilk kiralamaların eylül ayında başlaması bekleniyor. Toplu Konut İdaresi Başkanlığı (TOKİ) tarafından yürütülecek model kapsamında konutlar, piyasa rayiç bedellerinin altında fiyatlarla kiraya verilecek.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan tarafından açıklanan proje uyarınca hak sahipleri, başvuruların ardından noter huzurunda yapılacak kura çekilişiyle belirlenecek. İstanbul'un Anadolu ve Avrupa yakalarında inşa edilecek konutlar, üç yıllık kiralama süresinin sonunda bakımdan geçirilerek yeni ihtiyaç sahiplerine tahsis edilecek.
Başvuru kriterleri ve öncelikli gruplar
Altın Emlak Global Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, kiralık sosyal konut uygulamasının Türkiye'de ilk kez İstanbul'da hayata geçirileceğini belirtti. Özelmacıklı, özellikle dar gelirli vatandaşlar, emekliler ve kentsel dönüşüm sebebiyle evlerini boşaltmak zorunda kalanlar için devletin doğrudan kiraya veren olacağı bu modelin güvenli bir barınma imkanı sunabileceğini ifade etti.
Projenin başvuru koşulları ve kontenjan oranları henüz netleşmemiş olsa da alt gelir grubundakiler, sosyal yardım alanlar, emekliler, memurlar ve kentsel dönüşüm mağdurları için ayrı kontenjanlar ayrılması bekleniyor. Hak sahiplerinin belirlenmesinde hane geliri, hanedeki kişi sayısı, mevcut barınma koşulları ve İstanbul'da ikamet süresi gibi kriterlerin etkili olabileceği değerlendiriliyor.
Özelmacıklı, kira bedellerinin nasıl hesaplanacağı, gelir sınırının ne olacağı, aidatların kim tarafından ödeneceği, kira artış oranları ve üç yıl sonundaki tahliye koşulları gibi detayların başvurular başlamadan netleştirilmesi gerektiğini vurguladı.
Kentsel dönüşüme olası katkısı
Kiralık sosyal konut projesinin, İstanbul'daki kentsel dönüşüm süreçlerini de hızlandırabileceği öngörülüyor. Mustafa Hakan Özelmacıklı, riskli yapılarda oturan vatandaşların en büyük sorunlarından birinin, bina yenilenme sürecinde uygun fiyatlı kiralık konut bulamamak olduğunu söyledi.
Kamu tarafından sağlanacak geçici ve uygun maliyetli barınma imkanının, riskli yapıların tahliyesini kolaylaştıracağını belirten Özelmacıklı, kentsel dönüşüm nedeniyle evini boşaltmak zorunda kalan ve başka konutu olmayan vatandaşlara öncelik tanınmasının önemine dikkat çekti.
İstanbul'daki mevcut kira piyasasına da değinen Özelmacıklı, kentte ortalama konut kirasının 45 bin TL'ye, yeni konutlarda ise 55 bin TL'ye ulaştığını kaydetti. Bu durum karşısında 15 bin konutun önemli bir başlangıç olduğunu ancak İstanbul'un nüfusu düşünüldüğünde projenin genişletilmesi gerektiğini belirtti.
Projenin hayata geçirildiği bölgelerde kira piyasası için bir referans değer oluşturabileceğini ifade eden Özelmacıklı, 15 bin konutun tek başına piyasayı değiştiremeyeceğini ancak dar gelirliler üzerindeki baskıyı azaltarak dengeleyici bir rol oynayabileceğini ekledi. Modelin sürdürülebilirliği için konut stokunun her yıl artırılması ve İstanbul'un farklı ilçelerine dengeli dağıtılması gerektiği vurgulandı.
Yüzyılın Konut Projesi kapsamında İstanbul'da 100 bin satılık sosyal konuta ek olarak 15 bin kiralık konut üretilmesiyle toplam sosyal konut sayısının 115 bine ulaşması hedefleniyor. İstanbul'daki modelin sonuçlarına göre uygulamanın Ankara, İzmir, Kocaeli ve Antalya gibi kira baskısının yüksek olduğu diğer büyükşehirlere de yaygınlaştırılması planlanıyor.
