Türkiye'de inşaat sektöründeki büyümeye ve artan konut projelerine rağmen vatandaşların ev sahibi olma oranı son 22 yılda ciddi bir düşüş kaydetti. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre, AK Parti'nin iktidara geldiği 2002'de yüzde 73,1 seviyesinde olan ev sahipliği oranı, 2024'te yüzde 56,1'e, 2025'te ise yüzde 57,1'e geriledi.
Konuyla ilgili değerlendirmelerde bulunan Prof. Dr. Gültekin Çetiner, inşaat hamlesine rağmen barınma sorununun çözülemediğine dikkat çekti. Çetiner, konutlaşmadaki artış ile ev sahipliğindeki düşüş arasındaki çelişkiyi şu sözlerle ifade etti:
“20 yıldan fazladır betonla yatıp, inşaatla kalkıyoruz. Her yere konut, siteler, rezidanslar, TOKİ’ler yaptık. 2002’de ev sahipliği oranı yüzde 73.1, kiracı oranı ise yüzde 18.7. 2025’te ise ev sahipliği oranı yüzde 57.1, kiracı oranı yüzde 27. Türkiye’de yaklaşık 27 milyon hane var. Kiracı oranını hane sayısına kabaca uygularsanız, yaklaşık 7.3 milyon hanelik devasa bir büyüklükten söz ediyoruz.”
Prof. Dr. Çetiner, sistemin başarısının üretilen beton miktarıyla değil, vatandaşların barınma ihtiyacını karşılama kapasitesiyle ölçülmesi gerektiğini vurgulayarak, “Bir sistemi ürettiği beton miktarıyla değil, insanların barınma ihtiyacını ne ölçüde çözdüğüyle değerlendirmek gerek. 20 yıllık büyük inşaat hamlesinin sonunda ev sahipliği yüzde 57’lere gerilemişse ortada ciddi bir problemi yok mu?” diye sordu.
Kiralar ve konut harcamaları bütçeyi zorluyor
Ev sahipliği oranındaki düşüşe paralel olarak kira bedelleri de yükselişini sürdürdü. Merkez Bankası’nın verilerine göre, ülke genelinde 100 metrekarelik bir evin ortalama kirası 25 bin 863 liraya ulaştı. İstanbul ise 44 bin 332 liralık kira ortalamasıyla zirvedeki yerini korudu.
Yüksek enflasyon ortamında dar gelirlilerin bütçesinde konutun payı da giderek arttı. TÜİK verilerine göre, yoksul kesimin tüketim harcamalarında konutun payı 2005'te yüzde 25 iken, bu oran 2025'te yüzde 38,7'ye çıktı. Bu süreçte, dar gelirli vatandaşları ev sahibi yapma amacıyla kurulan Toplu Konut İdaresi Başkanlığı’nın (TOKİ) bazı projelerindeki fiyatların lüks konutlarla yarışması da tartışmalara neden oldu.
