Emlak Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, üniversite öğrencilerinin barınma arayışıyla hareketlenen piyasada İstanbul'daki ortalama kiranın 45 bin liraya ulaştığını ve son bir yılda yüzde 40 artış yaşandığını belirtti.
Türkiye genelindeki yaklaşık 6,3 milyon üniversite öğrencisi, yeni eğitim dönemi öncesinde barınma sorununa çözüm ararken yüksek kira bedelleriyle karşılaşıyor. Emlak Uzmanı Mustafa Hakan Özelmacıklı, konuya ilişkin yaptığı değerlendirmede, özellikle büyük şehirlerdeki kiralık konut piyasasının son durumunu ve öğrencilerin seçeneklerini analiz etti.
Özelmacıklı, İstanbul'daki kira artışlarının dikkat çekici boyutlarda olduğunu ifade ederek, son bir yıllık değişimi şu sözlerle aktardı:
“Kira artışının en yoğun olduğu illerden biri şüphesiz İstanbul. Son bir yılda neredeyse yüzde 40'a yakın kira fiyatlarında artışlar söz konusu oldu.”
Kentteki mevcut kira seviyeleri hakkında da bilgi veren Özelmacıklı, “İstanbul'da şu an ortalama kira fiyatları yaklaşık 45 bin lira seviyelerinde. Bu, sıfır dairelerde neredeyse 55 bin liralara çıkıyor” dedi. Özelmacıklı ayrıca kentte metrekare başına kira bedellerinin 450-550 lira aralığında olduğunu ekledi.
Yurt kapasitesi yetersiz, özel yurtlar pahalı
Öğrencilerin kiralık dairelere yönelmesindeki en büyük etkenlerden birinin yurt kapasitelerinin yetersizliği olduğunu belirten Özelmacıklı, Türkiye'deki durumu rakamlarla açıkladı:
“Mevcut durumda Gençlik ve Spor Bakanlığı tarafından ortalama açıklanan verilere göre 880'e yakın yurtta yaklaşık 1 milyon kişilik yatak kapasitesi var. Ayrıca bir miktar daha 30 bine yakın yatak kapasitesinin de devreye alınması planlanıyor ama her halükarda bu kadar öğrenci için bu kapasite, çok yeterli değil.”
Devlet yurtlarına alternatif olan özel yurtların ise ciddi bir maliyet oluşturduğunu söyleyen Özelmacıklı, “Yurtlardaki, özellikle özel yurtlardaki maliyetler de çok ucuz değil. Aylık minimumda 30 bin lira civarında başlayan maliyetler aylık 50-60 bin liralara kadar çıkabiliyor ortalamada” diye konuştu.
Bu maliyetler karşısında birden fazla öğrencinin bir araya gelerek ev kiralamasının daha avantajlı hale gelebildiğini belirten Özelmacıklı, “Bazen öğrencilerin ev kiralayıp orada yaşamlarını birden fazla öğrenciyle sürdürmeleri daha bir avantaj olarak değerlendiriliyor” dedi.
Ankara ve İzmir'de kiralar 35 bin liraya dayandı
Özelmacıklı, diğer büyük şehirlerdeki kira piyasasına ilişkin de bilgi verdi. Ankara'daki durumu, “Ankara'da da bu özellikle genel ortalamaya baktığımızda 30 bin lira, 30-35 bin lira aralığında. Ama sıfır dairelerde 40 bin liraları bulabiliyor kira fiyatları” sözleriyle özetledi.
İzmir'deki ortalama kiraların da benzer seviyelerde olduğunu aktaran Özelmacıklı, “İzmir açısından baktığımızda da özellikle ortalama kira fiyatları 30-35 bin seviyelerinde, sıfır dairelerde de bu rakam yaklaşık 35-38 bin lira gibi örneklere çıkıyor” ifadelerini kullandı.
Öğrencilerin daha çok tercih ettiği 1+1 gibi küçük dairelerin kiraları hakkında ise Özelmacıklı şu bilgileri paylaştı:
“Öğrencilerin tercih ettiği 1+0, 1+1'ler için İzmir yaklaşık 25 bin lira aralıklarında, Ankara yaklaşık kira fiyatları açısından 30 bin lira civarlarında. İstanbul açısından da baktığımızda genellikle böyle 1+1 dairelerin kira fiyatları ortalama 35 bin lira seviyelerinde diyebiliriz.”
Öğrencilere kapora ve sözleşme uyarısı
Mustafa Hakan Özelmacıklı, ev kiralama sürecinde öğrencilerin dolandırıcılık riskine karşı dikkatli olmaları gerektiğini vurguladı. Özelmacıklı, “Öğrencilerin de mutlaka verilen ilan ve benzerlerinde, ilan veren kişinin kiraya verme konusunda yetkili olup olmadığına bakması, konutu görmeden kapora ya da kira ile ilgili bir ödeme yapmaması önemli” uyarısında bulundu.
Sözleşme sürecinde dikkat edilmesi gerekenleri de sıralayan Özelmacıklı, sözlerini şöyle tamamladı:
“Kira bedeli, artış, depozito gibi ifadelerin sözleşme içinde açıkça belirlenmesi, eşyalı dairelerde mutlaka devir teslim listeleri yapılması ve mevcut durumun tutanaklarla kayıt altına alınması, fotoğraflanması gibi unsurlar yine oldukça önemli.”
Özelmacıklı, öğrencilerin konut ararken ulaşım hatlarına yakınlığı öncelik olarak gördüğünü belirtti: “Öğrenciler de bu aşamada özellikle ulaşım noktalarına yakınlık; metro, metrobüs, tramvay, otobüs gibi hatlarla olan bölgelere bakıyorlar. Hatta farklı üniversitelerde okuyan arkadaşları varsa onlarla beraber ortak konaklama noktalarını tercih etmeye çalışıyorlar.”
Ailelerin ise kira bedelinin yanı sıra binanın güvenliği, aidat ve ısınma gibi ek giderleri de göz önünde bulundurduğunu ifade eden Özelmacıklı, şunları ekledi:
“Genellikle böyle eşyalı daire alternatifleri, çok büyük olmayan daire alternatifleri, yani 1+1 ya da 2+1 gibi daire talepleri biraz daha yüksek. Tabii aileler, binaların nispeten aileler açısından önceliği nispeten yeni olması, yani güvenli olması, ulaşımın kolay olması ve bu kira bedelinin dışında aidat, ulaşım, ısınma gibi giderlere de bakıyor.”
Özelmacıklı, üniversiteye yeni başlayan öğrencilerin yurtta kalma eğiliminin daha yüksek olduğunu, ilerleyen yıllarda ise arkadaşlarıyla eve çıkma seçeneğinin öne çıktığını belirtti: "Özellikle gördüğümüz kadarıyla ilk yıl yerleşen öğrencilerden daha ağırlıklı yurtta kalma talebi biraz daha fazla. Ama bunun dışında eğer mevcut durumda okuyanlarsa arkadaşlarıyla beraber farklı bir kiralık daire arayışını da değerlendiriyorlar."
İstanbul'daki kiralık konut arzının kentsel dönüşüm gibi nedenlerle sınırlı kaldığına da dikkat çeken Özelmacıklı, "İstanbul'da özellikle şu anda kiralık daire bulmak biraz zor. Kentsel dönüşüm ve benzeri nedenlerle daire alternatifleri oldukça sınırlı" dedi.
