Eşlerden biri evlenmeden önce kredi çekerek konut satın aldığında ve bu kredinin taksitleri evlilik birliği içinde birlikte ödendiğinde, boşanma durumunda diğer eşin mülkiyet üzerinde hak iddia edip edemeyeceği hukuki tartışma konusu oluyor. Yargıtay, bu tür uyuşmazlıklarda tapu tarihinin tek belirleyici olmadığını, evlilik süresince yapılan ödemelerin mal rejimi tasfiyesinde dikkate alınması gerektiğini vurgulayan emsal bir karara imza attı.
Yargıtay’ın kararlarına göre, evlilikten önce satın alınan taşınmaz otomatik olarak edinilmiş mala dönüşmüyor ve diğer eş evin tamamına veya yarısına ortak olmuyor. Ancak evlilik birliği devam ederken yapılan kredi ödemeleri, belirli şartlar altında katkı payı veya değer artış payı alacağı doğurabiliyor. Yüksek Mahkeme, bu ödemelerin hangi gelir kaynağından karşılandığının araştırılmasının zorunlu olduğunu belirtiyor.
Yargıtay’ın konuya ilişkin değerlendirmesinde öne çıkan ifadelerden biri ise şöyle:
“Aksi ispat edilemediğine göre evlilik içi kredi ödemelerinin edinilmiş mallardan karşılandığının kabulü gerekir…”
Bu ilke, konutun tapusunun evlilik öncesi alınmış olmasının, evlilik sırasında yapılan kredi ödemelerinin mal rejimi hesabı dışında bırakılması anlamına gelmediğini ortaya koyuyor. Tapu tarihi kişisel mal statüsünü belirlese de, sonradan yapılan ödemeler hukuki sonuçlar üretebiliyor.
240 bin liralık kredi davasında yerel mahkeme kararı bozuldu
Yargıtay’ın önüne gelen somut uyuşmazlıkta, davalı eş adına taşınmazın satın alınması amacıyla 240 bin lira tutarında ve 120 ay vadeli konut kredisi kullanılmıştı. Kredinin ilk 7 taksiti evlilikten önce, sonraki 32 taksiti ise evlilik sırasında ödenmişti. Mal rejiminin sona ermesinden sonra kalan taksitler tamamlanmıştı.
Davacı eş, taşınmazın alımında kullanılan kredinin evlilik birliği içerisinde ödenen taksitleri nedeniyle "değer artış payı" alacağı talep etmişti. Yerel mahkeme bu talebi reddederken, dosyanın temyiz incelemesini yapan Yargıtay farklı bir görüş benimsedi. Yüksek Mahkeme, kredi ödemelerinin kaynakları ve taşınmazın değeri yeterince araştırılmadan karar verilemeyeceğine hükmederek yerel mahkemenin kararını bozdu.
Yargıtay, mahkemelerin krediyle mal alımına ilişkin yerleşik ilke ve esaslar doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini belirtti. Buna göre, evlilik süresince yapılan konut kredisi ödemeleri yönünden değer artış payı alacağının esasının değerlendirilmesi ve hesaplanması şarttır.
Hesaplama evin yarısı üzerinden yapılmıyor
Vatandaşların en çok yanılgıya düştüğü noktalardan biri, evlilik sırasında katkı sağlayan eşin otomatik olarak konutun yüzde 50’sine hak kazanacağı düşüncesidir. Oysa söz konusu alacak, doğrudan mülkün yarısı üzerinden hesaplanmıyor. Hesaplamada yapılan katkının miktarı, oranı ve taşınmazın mal rejiminin sona erdiği tarihteki güncel değeri gibi unsurlar dikkate alınıyor.
Ayrıca katılma alacağı ile değer artış payı alacağı aynı hukuki niteliğe sahip değildir. Yasal mal rejiminde katılma alacağı, eşin edinilmiş mallarının borçları düşüldükten sonra kalan artık değerin yarısı esas alınarak bulunur. Evlilikten önce alınan ev kural olarak bu hesaba dahil edilmez. Ancak evlilik döneminde bu ev için yapılan kredi ödemeleri, mal rejiminin tasfiyesinde ayrıca değerlendirilebilir. Aynı ödeme iki farklı kalemde mükerrer şekilde hesaba katılamaz.
Yargıtay’ın yaklaşımı, boşanma halinde mal paylaşımında yalnızca tapu tarihine bakılmadığını gösteriyor. Bir konutun ne zaman satın alındığı kadar, kredi taksitlerinin ne zaman ve hangi kaynaktan ödendiği de alacak hesabında kritik rol oynuyor. Tapu evlilikten önce alınmış olsa bile, evlilik sırasında konutun kredi borcuna yapılan katkılar, somut olayın koşullarına göre diğer eş açısından alacak hakkı doğurabiliyor.
