Ticaret Bakanlığınca satılık taşınmazlar için 15 Şubat'ta zorunlu hale getirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi sonrası, Türkiye'deki satılık konut ilanı sayısı 9 Haziran'a kadar yüzde 26 geriledi.
Yapay zeka destekli gayrimenkul değerleme platformu Endeksa'nın verilerine göre, Elektronik İlan Doğrulama Sistemi'nin (EİDS) satılık ilanlar için zorunlu kılındığı 15 Şubat'tan 9 Haziran'a kadar geçen sürede, Türkiye genelindeki platformlarda yer alan satılık konut ilanları 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye indi. Bu dönemde ilan sayısındaki azalma 415 bin 618 olarak kaydedildi. Son bir yıllık periyotta ise satılık taşınmaz ilan sayısındaki düşüşün yüzde 25,4 olduğu tespit edildi.
Ticaret Bakanlığı tarafından tüketici mağduriyetini önlemek ve kayıt dışılıkla mücadele etmek amacıyla geliştirilen EİDS, kiralık taşınmaz ilanları için 1 Ocak 2025'te uygulanmaya başlarken, sistemin ikinci aşaması 15 Şubat'ta satılık taşınmazları kapsayacak şekilde devreye alındı. Uygulama, yetkisiz kişilerce açılan ilanların, sahte hesaplarla yapılan fiyat manipülasyonlarının ve kayıt dışı aracılık faaliyetlerinin engellenmesini hedefliyor.
Sistem, taşınmaz sahibinin kendisi veya yetkilendirdiği birinci derece yakını aracılığıyla ilan vermesine olanak tanıyor. Mülk sahipleri ayrıca, e-Devlet üzerinden emlak işletmelerine en fazla üç aylığına yetki verebiliyor ve bu süre sonradan uzatılabiliyor. Doğrulama yapılarak yayımlanan ilanlarda, EİDS yetki doğrulamasının yapıldığını gösteren bir logo veya ibare bulunuyor.
"Mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanlar önemli ölçüde temizlendi"
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, EİDS uygulamasıyla yetkisiz, mükerrer ve gerçeği yansıtmayan ilanların önemli ölçüde temizlendiğini belirtti. Öğüt, "Şubatta EİDS'in satılık konut ilan stokunda yüzde 20 seviyesinde bir normalleşme sağlayacağını öngörmüştük. Haziran verileri, düşüşün beklentimizin üzerinde gerçekleştiğini gösteriyor. EİDS sayesinde ilan stokunun daha sağlıklı ve gerçek piyasa koşullarını yansıtan bir yapıya kavuştuğunu görüyoruz" ifadelerini kullandı.
Öğüt, haziran ayının ilk günlerinden itibaren ilan adetlerinde kısmi bir artış başladığını ve yaz dönemine girilmesiyle piyasadaki mevsimsel hareketliliğin ilan girişlerine yansımasının normal olduğunu kaydetti.
Fiyatsız ilanlar ve eski yöntemler
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman ise satılık taşınmaz ilanlarındaki düşüşün temel nedeninin EİDS uygulaması olduğunu ifade etti. Düşüşte, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik düzenlemelerin de etkili olduğunu belirten Büyükduman, daha düşük vergi ödeme amacıyla satış bedelinin düşük gösterilebildiğini söyledi.
Büyükduman, "Burada satılık duyurularının fiyat belirtilmeden sosyal medya hesaplarından yapılması gibi yeni yöntemlere başvurma, daireye branda asılması ve ilana çıkmadan muhtemel alıcılara ulaşmaya çalışmak gibi eski yöntemlere dönüş var. Her satış için değerleme raporu alınırsa bu problemin de aşılabileceğini düşünüyorum" değerlendirmesinde bulundu.
