Belediyelere emlak vergisinin ilk taksitini ödemeye giden milyonlarca vatandaş, geçen yıla oranla üç kata varan artışlarla büyük bir şok yaşadı. Bu fahiş artışın temelinde, 7566 sayılı Kanun ile yapılan ve kamuoyunda "iki kat fazlası" ifadesiyle yer alan bir düzenleme yatıyor. Bu ifade, artışın yüzde 200 ile sınırlandırıldığı anlamına gelse de, mevcut verginin kendisi de eklendiğinde toplam fatura bir önceki yılın tam üç katına ulaşıyor.
Geçen yıl takdir komisyonlarının arsa ve arazi değerlerini afaki şekilde belirlediği iddiaları üzerine binlerce dava açılmıştı. Yoğun tepkiler sonrası devreye giren yasa koyucu, artışları dizginlemek amacıyla bu düzenlemeyi hayata geçirmişti.
Mahkemeler 'artışa sınır çizildi' diyerek dosyaları kapattı
Ancak önceki düzenlemeden farklı olarak bu kanun, arsa ve arazi değerlerini değil, doğrudan verginin son tutarını hedef aldı. Bu durumu gerekçe gösteren vergi mahkemeleri ise, artışa zaten bir sınır çizildiği savunmasıyla, arsa değerlerine karşı açılan davaları esastan incelemeden reddetmeye başladı. İstinaf mahkemelerinin de bu kararları onamasıyla, mülk sahiplerinin hukuk yolu büyük ölçüde tıkandı.
Oysa açılan davalar, vergi tutarından ziyade artışa temel oluşturan metrekare birim değerlerinin hukuksuzluğuna ilişkindi. Yargının bu denetimi yapmaması, fahiş artışların kalıcı hale gelmesine zemin hazırladı.
Sorun gelecek yıl daha da büyüyecek
Söz konusu vergi artışı, sadece birden çok mülkü veya yüksek kira geliri olanları değil; krediyle ev almış veya babadan kalma tek bir konutta oturan emekli aileleri de derinden etkiledi. Birçok mülk sahibi, bu artış nedeniyle beklenmedik bir şekilde değerli konut vergisi mükellefi haline geldi.
Asıl endişe ise gelecek yıla dair. Yeni düzenleme öncesi emlak vergisi her yıl yeniden değerleme oranının yarısı kadar artarken, artık bu artış oranın tamamı üzerinden hesaplanacak. Örneğin 2025'te 20 bin lira vergi ödeyen bir emekli, 2026'da 60 bin lira ödemek zorunda kalırken, yüzde 35'lik bir yeniden değerleme oranı varsayımıyla 2027'deki faturası 81 bin lirayı bulacak.
Çözüm için 'iki' rakamının 'bir' ile değiştirilmesi öneriliyor
Mükellef tepkilerini dindirmek ve vergi adaletini sağlamak amacıyla, kanundaki "iki kat fazlasını" ifadesindeki "iki" rakamının "bir" olarak değiştirilmesi öneriliyor. Bu değişiklikle artış sınırı yüzde 200 yerine yüzde 100'e çekilmiş olacak ve vergi en fazla iki katına çıkabilecek.
Bu formülün belediyeleri mali açıdan zora sokmaması için ise, ilk taksitte ödenen fazla tutarların vatandaşlara nakden iade edilmesi yerine, sonraki dönem taksitlerinden mahsup edilmesi teklif ediliyor. Konuyla ilgili nihai kararı Hazine ve Maliye Bakanlığı ile Türkiye Büyük Millet Meclisi verecek.
