İstanbul'daki kiralık konut sektöründe, ev sahiplerinin talep ettiği peşin kira ve yüksek depozito ödemeleri yeniden tartışma konusu oldu. Gayrimenkul Hukuku Uzmanı Avukat Ali Güvenç Kiraz, kira sözleşmelerindeki ödeme şartlarının ilerleyen yıllarda da geçerli olabileceğini ancak kanunlara aykırı maddelerin imza atılsa bile hükümsüz sayılacağını vurguladı.
Kiralık daire piyasasında yüksek kira bedellerinin yanı sıra, ev sahiplerinin farklı beklentileri de dikkat çekiyor. Birçok kiracıdan, üç aylık depozito bedeline ek olarak, altı aylık ya da bir yıllık kira tutarının peşinen ödenmesi talep ediliyor.
Avukat Ali Güvenç Kiraz, kira bedelinin ödeme zamanlarının taraflarca kira sözleşmesinde kararlaştırılabileceğini dile getirdi. Kiraz, "Sözleşmede kira bedelinin üçer aylık veya her kira yılı başında bir yıllık peşin ödeneceğinin kararlaştırılması halinde bu hükmün geçerli olacağını" ifade ederek, bu durumun sözleşme başlangıcında kiracının onayıyla oluştuğunu ekledi.
Türk Borçlar Kanunu hükümlerine göre, depozito miktarının en fazla üç aylık kira bedelini aşamayacağı açıkça belirtilmiştir. Depozito haricinde, güvence adıyla başka ek ödemelerin istenmesi yasalara uygun bulunmuyor.
Kiraz, kira sözleşmelerinde depozito dışında ilave bir güvence bedeli öngörülmesi durumunda, kiracının ödediği fazla miktarın iadesini talep etme hakkına sahip olduğunu ifade etti.
Uzman görüşlerine göre, kira sözleşmesinde belirlenen ödeme şekli, sözleşmenin devam eden dönemlerinde de uygulanmaya devam etmelidir. Örneğin, bir yıllık peşin ödeme şartı olan sözleşmede, kiracının sonraki yıllarda aylık ödemeye geçmesi halinde, ev sahibi kalan kira tutarları için hukuki yollara başvurabilir.
Kanuna aykırı hükümler geçersiz sayılıyor
Kira sözleşmelerinde yer alsalar bile, bazı hükümler yasal olarak kabul görmemektedir. Kiracının emlak vergisini ödemesi gerektiğine dair maddeler, on iki aylık ortalama TÜFE'nin üzerinde kira artışı öngören maddeler ve kiracının özel yaşamını kısıtlayan misafir veya yaşam tarzı şartları bu kapsamda yer alır.
Bu tür maddeler sözleşmede bulunsa bile, kiracı için bağlayıcı bir nitelik taşımazlar. Hürriyet.com'dan Selin Irmak Kaçmaz'ın aktardığına göre, misafir kabulünü yasaklayan maddeler geçersiz olsa da, konutun sürekli olarak farklı kişiler tarafından kullanılması alt kiralama olarak yorumlanabilir.
Bu durum, sözleşmeye aykırılık oluşturarak tahliye sürecine yol açabilir.
Fazla depozito geri istenebiliyor
Uzmanların değerlendirmesine göre, üç aylık sınırı aşan depozito ödemeleri için kiracılar, fazla ödedikleri miktarın iadesini talep edebilirler. Depozitonun nasıl iade edileceği ise kira sözleşmesindeki hükümlere bağlıdır.
Eğer sözleşmede depozitonun alındığı tutar üzerinden iade edileceği belirtilmişse, aynı miktar kiracıya ödenir. Böyle bir hükmün yokluğunda ise, Yargıtay'ın uygulamaları doğrultusunda, depozito kira bedelindeki artışlar göz önünde bulundurularak yeniden hesaplanabilir.
