Emlak sektöründe kayıt dışılığı ve sahte ilanları bitirmek amacıyla hayata geçirilen Elektronik İlan Doğrulama Sistemi (EİDS), Türkiye'deki satılık konut piyasasını derinden sarstı. Uygulamanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, ilan platformlarındaki satılık ev sayısı 415 bin 618 adet azaldı.
Yapay zeka destekli gayrimenkul analiz platformu Endeksa tarafından paylaşılan verilere göre, 15 Şubat ile 9 Haziran tarihleri arasında toplam ilan stoku 1 milyon 618 bin 875'ten 1 milyon 203 bin 257'ye geriledi. Bu durum, piyasadaki ilanların dörtte birinden fazlasının sistemden çekildiğini gösterdi.
Ticaret Bakanlığı'nın düzenlemesi ilk olarak kiralık taşınmazlar için uygulanmaya başlandı. Sistemin ikinci adımı ise 15 Şubat'ta atıldı ve satılık mülklerin ilana çıkması için de yetki belgesi zorunluluğu getirildi. Bu tarihten itibaren mülk sahipleri veya noter onaylı vekilleri dışındaki kişilerin ilan vermesi engellendi.
Piyasa beklentilerin üzerinde normalleşti
Endeksa Genel Müdürü Görkem Öğüt, EİDS uygulaması sayesinde yetkisiz, gerçeği yansıtmayan ve aynı mülk için birden fazla açılan mükerrer ilanların büyük ölçüde temizlendiğini vurguladı. Öğüt, şubat ayında yüzde 20'lik bir düşüş öngördüklerini ancak haziran verilerinin bu beklentinin de üzerine çıktığını belirtti.
Uygulamanın tüketicilerin daha güvenilir ilanlara ulaşmasını sağladığını ifade eden Öğüt, emlak sektöründe şeffaflık ve güven ortamının güçlendiğini kaydetti. Öğüt, haziran başında ilan sayılarında görülen kısmi artışın ise yaz dönemine girilmesiyle başlayan mevsimsel hareketlilikten kaynaklandığını ekledi.
Satıcılar ilandan kaçınmanın yeni yollarını arıyor
Gayrimenkul iktisatçısı Ahmet Büyükduman ise ilandaki düşüşün tek sebebinin EİDS olmadığını, tapuda konutun gerçek değerinin gösterilmesine yönelik artan denetimlerin de satıcıları farklı yöntemlere ittiğini dile getirdi.
Büyükduman'a göre bazı mülk sahipleri, daha düşük vergi ödeme amacıyla satış bedelini tapuda düşük gösterme eğilimini sürdürmek için ilana çıkmaktan kaçınıyor. Bunun yerine sosyal medya hesaplarından fiyat belirtmeden duyuru yapma, daireye branda asma veya potansiyel alıcılara doğrudan ulaşma gibi geleneksel yöntemlere dönüş yaşanıyor.
Büyükduman, her konut satışı için zorunlu değerleme raporu alınması halinde kayıt dışılığın ve vergi kaybının önüne geçilebileceğini değerlendirdi.
