Türkiye Yapısal Çelik Derneği Başkanı Selami Gürel, çelik yapıların betonarme ile aynı maliyete sahip olduğunu belirterek, zayıf zeminlerde bina ağırlığının hafifletilmesi gerektiğini vurguladı.
İstanbul Maltepe’de 7 katlı bir binanın ilk üç katının çökmesi, kentsel dönüşüm ve deprem güvenliği konusundaki tartışmaları yeniden alevlendirdi. Bilim insanlarının fay hatlarına yakınlık nedeniyle İstanbul depremi konusunda uyarılarını sürdürdüğü bu dönemde, Türkiye’deki konut stokunun yarısının İstanbul’da bulunduğu gerçeği öne çıkıyor. Devlet destekli ‘Yarısı Bizden’ kampanyasının süresi, hibe, kredi ve nakliye desteğiyle birlikte 31 Aralık 2027 tarihine kadar uzatıldı.
Türk Yapısal Çelik Derneği (TUCSA) Başkanı Selami Gürel, deprem güvenliğinde zemin ve yük ağırlığının kritik rol oynadığını belirtti. Gürel, mühendislik hesaplarında zeminin taşıma kapasitesine göre yapı ağırlığının belirlenmesi gerektiğinin altını çizdi.
Gürel, çelik yapıların sadece deprem riski olan bölgelerde değil, genel kalite standartları açısından da tercih edilmesi gerektiğini savundu. Betonarme imalatının şantiyede ve yerinde yapılmasından kaynaklanan değişkenliklere karşı, çelik konutların fabrika ortamında modüler tekniklerle üretildiğini ve kalite açısından tartışılmaz bir üstünlük sağladığını ifade etti.
Selami Gürel, geçmiş depremlerde yaşanan zemin sıvılaşması örneklerine dikkat çekerek, zayıf zeminlere inşa edilecek binaların hafif olması gerektiğini kaydetti. Gürel, konuya ilişkin şu ifadeleri kullandı:
“Zemin yükü taşımakla yükümlü. Beton bina 1000 tonsa, çelik bina 500 ton.”
Gürel, yapı türünün belirlenmesinde jeologlar, zemin mühendisleri, mimarlar ve inşaat mühendislerinin ortak çalışmasının şart olduğunu vurgulayarak, ağır yapıların zayıf zeminlerde risk oluşturduğunu belirtti.
Çelik yapılarla şantiye süresi üçte bire inecek
Kentsel dönüşüm sürecinde çelik kullanmanın konut fiyatlarını artırıp artırmayacağına yönelik soruları yanıtlayan Gürel, maliyetlerin yükselmeyeceğini belirtti. Ev fiyatlarında en belirleyici faktörün arsa payı olduğunu, üst yapı maliyetinin ise malzeme fark etmeksizin sabit kaldığını açıkladı.
Selami Gürel, maliyet konusundaki görüşlerini şöyle aktardı:
“Maliyet asla yükselmeyecek. Üst yapıda maliyet değişmez. Çelik de olsa beton da olsa değişmez. Hep 1.250 dolar. Ancak betonda güvenlik riski var.”
Gürel, bazı bölgelerde arsa payının toplam maliyet içinde yüzde 70’e kadar çıktığını hatırlattı.
TUCSA Başkan Yardımcısı Melih Şimşek ise Türkiye’nin dünyanın en aktif deprem kuşaklarından birinde yer almasına ve önemli bir çelik üreticisi olmasına rağmen, yapı stokunda çeliğin payının yüzde 3-5 seviyelerinde kaldığına dikkat çekti. Şimşek, bu oranı önümüzdeki beş yılda en az yüzde 15’e çıkarmayı hedeflediklerini söyledi.
Melih Şimşek, kentsel dönüşümü sadece bina yenileme olarak değil, Türkiye’nin sanayi ve mühendislik kapasitesini harekete geçirecek stratejik bir fırsat olarak görmeleri gerektiğini belirtti. Şimşek, “Yapı fabrikaları” yaklaşımıyla üretim süreçlerinin modernize edilmesini önererek şunları kaydetti:
“Yapı üretimini şantiyelerden modern fabrikalara taşıyıp, modüler çelik ve yapısal çelik sistemlerini yaygınlaştırarak şantiye süresini üçte bire indirebiliriz. ‘Yapı fabrikaları’ yaklaşımıyla, kentsel dönüşümü hızlandırmayı hedefliyoruz.”
Türkiye, 2025 yılında 38,1 milyon tonluk ham çelik üretimiyle dünyada 7., Avrupa’da 2. sırada yer alıyor. TUCSA üyelerinin yıllık çelik konstrüksiyon kapasitesi yaklaşık 750 bin ton seviyesinde bulunurken, yıllık ihracat miktarı 450 bin ton civarında gerçekleşiyor. Yapısal çelik kullanımı, binalarda yaklaşık yüzde 5-10 oranında net alan kazanımı da sağlıyor.
