İstanbul'un Maltepe ilçesi Cevizli Mahallesi Doğu Sokak'ta sabah saatlerinde meydana gelen bina çökmesi, kentsel dönüşüm ve yapı güvenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Olayın ardından kaçak yapılaşma, eksik malzeme kullanımı ve dayanıksız kolonlar gibi konular gündeme gelirken, şehir genelindeki riskli yapı stoğu dikkat çekti.
İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) verilerine göre, kentte kendiliğinden yıkılma ihtimali bulunan ve "tabut bina" olarak nitelendirilen bin 238 yapı bulunuyor. Avcılar, Zeytinburnu, Bağcılar ve Bahçelievler ise riskli binaların en yoğun olduğu ilçeler arasında yer alıyor. Ağustos ayında Bahçelievler'de yaşanan benzer bir çökme olayı da bu risklerin somut göstergeleri arasında.
Başvuru sayıları beşte bire düştü
6 Şubat Kahramanmaraş depremlerinin ardından vatandaşların yapı güvenliği konusundaki hassasiyeti artmış ve İBB'nin başlattığı hızlı tarama testlerine günlük binlerce başvuru yapılmıştı. Ancak zamanla deprem gerçeğinin gündemden düşmesiyle birlikte ilgi de azaldı. Günlük başvuru sayıları şu dönemde 500 seviyesine kadar geriledi.
İBB daha önce yaptığı açıklamada, 170 bin başvuru arasından 40 bin binada hızlı tarama testi gerçekleştirildiğini duyurmuştu. Yapılan incelemeler sonucunda 1999 yılı öncesinde inşa edilen 18 bin 800 binanın yüksek ve çok yüksek risk kategorisinde olduğu tespit edilmişti. Başvurular azalsa da eski binalarda oturan ve kentsel dönüşüm sürecine dahil olmak isteyen yüzlerce ev sahibi bulunuyor.
İBB Deprem Risk Yönetimi Başkanı Murat Yün, konuya ilişkin NTV'ye değerlendirmelerde bulundu. Yün, hızlı tarama sürecinin sonuçlarına dair şu ifadeleri kullandı:
“100 bin insanımız hızlı taramayla başlayan kentsel dönüşüm sürecinde güvenli konutlara geçmiş oldular.”
Yün, hızlı tarama testinin işleyişini ve kriterlerini ise şöyle anlattı:
“Önce geliyoruz binanın demirine betonuna kalitesine ve planına uygun yapılıp yapılmadığına bakıyoruz. Yazılımla deprem güvenlik oranına bakıyoruz. Eğer bizim için öncelikli binalar kapsamındaysa yüksek riskli ya da riskli binalar kapsamındaysa hızlıca vatandaşa bilgilendirme yapıyoruz.”
Hızlı tarama testleri, binaların depreme dayanıklılığını ölçmeyi amaçlıyor. Ancak bu testlerin yasal olarak bir bağlayıcılığı bulunmuyor. Test yapılabilmesi için apartman sakinlerinin oy birliği ile karar alması gerekiyor.
