İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB) Genel Sekreter Yardımcısı Buğra Gökce'nin mayıs ayında yaptığı açıklamaya göre, İstanbul'da yaklaşık 450-750 bin arası boş konut bulunuyor.
Peki, dünyanın farklı ülkeleri bu soruna karşı ne gibi önlemler alıyor?
BBC Türkçe'den Mahmut Hamsici'nin haberine göre, Ekonomik Kalkınma ve İşbirliği Örgütü’nün (OECD) 2022 yılında bu konuda hazırladığı kapsamlı bir raporda, toplam konut stoğu içinde boş ev oranı en fazla olan ülkelerin başında sırasıyla Malta, Japonya, Kıbrıs, Macaristan, ABD, Finlandiya, Şili, Slovenya, Slovakya, Avustralya, İrlanda ve Kanada geliyor.Malta, Japonya, Kıbrıs ve Macaristan’da boş evlerin mevcut konut stoğu içindeki payı, yüzde 12’nin üstünde. Bu oran, ABD’de ise yaklaşık yüzde 11. Bu, ülkede yaklaşık 16 milyon konutun boş olduğu anlamına geliyor. OECD’ye göre boş konut oranının en düşük olduğu ülkeler arasında ise İzlanda, İsviçre ve İngiltere var. Bu ülkelerde boş konut oranı yüzde 3’ün altında. OECD’nin listesinde Türkiye bulunmuyor.
Boş evlerin kentlerdeki barınma sorununu artırmasına karşı bazı ülkeler son dönemde çeşitli önlemler alıyor. Bunun önemli örneklerinden biri, Kanada’nın Britanya Kolumbiyası Eyaleti’ndeki Vancouver kentine ait.
2017 yılında eyalet, 6 aydan fazla boş kalan ve bununla ilgili özel bir gerekçe sunmayan evlere, yıllık olarak o evlerin değerinin yüzde 1’i kadar bir vergi ödeme zorunluluğu getirdi. Bu oran daha sonra yüzde 3’e yükseltildi. Eyalet yetkilileri, 2020’de yaptıkları açıklamada 2017’den sonra bu uygulamayla boş ev sayısının 2200’den 1600’e düştüğünü belirtti.
İngiltere merkezli Boş Evlerle İlgili Eylem Grubu yöneticilerinden Chris Bailey'e göre, eyalette ayrıca bu uygulamadan bağımsız bir spekülasyon ve boş ev vergisi var. Bailey, bunun içinde konut alan yabancılar için yüzde 15’lik bir vergi zorunluluğu bulunduğunu ve bunun önümüzdeki dönemde yüzde 20’ye çıkarılmasının planladığını kaydetti.
Avustralya’da da benzer uygulamalara gidiliyor. 2018 yılı itibarıyla Melbourne kentinde, altı aydan fazla bir süre bir evi boş bırakan ev sahiplerine o evin değerinin yüzde 1’i kadar yıllık vergi ödeme yükümlülüğü getirildi. Ayrıca ülke çapında da yeni bir konut alıp o evi altı ay süreyle boş bırakan yeni alıcılara en az 5500 Avustralya Doları ceza verme yetkisi devreye sokuldu.
Hollanda’da da Amsterdam Belediyesi, altı aydan uzun bir süre evinin boş olduğunu beyan etmeyen ev sahiplerine 9000 Euro’ya kadar ceza verilmesini öngören bir yasal düzenlemeyi tartışıyor.
İspanya’da mayıs ayında parlamento tarafından onaylanan konut yasası kapsamında barınma hakkı amacıyla alınan birçok kararın arasında; belediyelere, boş evlerin emlak vergilerini yüzde 150’ye varan oranda artırma yetkisi verilmesi de bulunuyor.
Barcelona kentinde ise yerel yönetim, boş evlere karşı farklı bir taktik uyguluyor. 2016 yılında yapılan yasal düzenleme kapsamında Barcelona’daki yerel yönetim, iki yıldan fazla süre boş bırakılan bir eve, sosyal konut amacıyla kullanmak için geçici olarak el koyabiliyor. Yerel yönetim ayrıca bu ev sahiplerine yüklü cezalar da verebiliyor.
Almanya’nın başkenti Berlin ise 2022 yılında aldığı bir kararla, kısa süreli ev kiralamaya karşı önlemleri sertleştirmiş durumda.
Fransa’da 2013 yılında boş evler için bir vergi getirildi. Chris Bailey de “Barcelona Üniversitesi’nin hazırladığı bir rapora göre bu vergi, Fransa'da 2013 ila 2017 yılları arasında boş ev sayısının yüzde 13 azalmasını sağladı” dedi.
OECD’nin raporunda alt sıralarda yer almakla birlikte İngiltere’de de boş ev sorunun son yıllarda arttığı bildirildi.Bailey, İngiltere’de konut stoğunun yüzde 4’üne denk gelecek şekilde 1 milyon evin boş olduğunu, 2021’deki nüfus sayımına göre bunun 1.5 milyon olabileceğinin ortaya çıktığını belirtti.
