Resmi Gazete’de yayımlanan yeni düzenleme ile Türkiye’deki imar uyuşmazlıklarının çözüm sürecinde köklü bir değişikliğe gidiliyor. Hakimler ve Savcılar Kurulu (HSK) tarafından alınan karar uyarınca, imar mevzuatından doğan davaların artık bu alanda uzmanlaşmış ihtisas mahkemelerinde görülmesinin yolu açıldı.
Sistemin ilk olarak Ankara’da faaliyete geçmesi planlanırken, ilerleyen dönemde dava yükünün fazla olduğu İstanbul, İzmir ve Bursa gibi metropollerde de yaygınlaştırılması hedefleniyor. Bu yeni model ile teknik derinliği olan karmaşık imar dosyalarının daha süratli ve hukuki tutarlılık içerisinde sonuçlandırılması amaçlanıyor.
İmar Uyuşmazlıklarında Alan Bazlı Uzmanlaşma Hedefleniyor
İmar ihtisas mahkemeleri, genel idare mahkemelerinden farklı olarak yalnızca şehircilik ve imar hukukuna odaklı çalışacak. Bu mahkemelerde görev alacak yargıçların, şehir planlama mevzuatına hakimiyetlerinin artırılması ve teknik bilirkişi raporlama süreçlerini daha verimli yönetmeleri bekleniyor. Bu yapılandırma, yargı sistemindeki ticaret ve fikri mülkiyet mahkemeleri gibi "alan bazlı uzmanlaşma" stratejisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Türkiye genelinde, özellikle kentsel dönüşüm faaliyetlerinin artmasıyla birlikte imar davalarında belirgin bir yükseliş gözlemleniyor. Plan değişikliklerine yapılan itirazlar, mülkiyet değerlerindeki artış ve çevresel faktörler bu davaların temel gerekçelerini oluşturuyor. İdari yargı nezdinde en sık karşılaşılan dosyalar arasında nazım ve uygulama imar planı değişiklikleri, ruhsat iptal davaları, kentsel dönüşüm süreçleri ve parselasyon işlemleri yer alıyor.
Dava Yoğunluğu ve Çelişkili Kararların Önlenmesi
İmpomes Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı ve Şehir Plancısı Dr. Müberra Oflaz, yeni düzenlemenin yargılama hızı üzerindeki önemine dikkat çekerek şu ifadeleri kullanıyor:
“Bugün bir imar planı değişikliği ya da ruhsat iptali; şehir planlama, mimarlık, çevre hukuku ve mülkiyet hakkını aynı anda ilgilendiren çok katmanlı uyuşmazlıklara dönüşebiliyor. Aynı imar planına ilişkin farklı mahkemelerde eş zamanlı davalar açılması, çelişkili karar riskini artırıyor. Bu durum hem yatırımcıyı hem de vatandaşı belirsizlik içinde bırakıyor.”
Oflaz'a göre kurulacak ihtisas mahkemeleri, benzer konulardaki davaların tek merkezde toplanmasını sağlayarak yargıdaki uyumu güçlendirecek. Ancak yeni modelin, tüm dosyaların belirli mahkemelere yığılması nedeniyle kısa süreli yoğunluk oluşturma riski de bulunuyor. Ayrıca yerel planlama dinamiklerinin bu merkezi yapı içerisinde nasıl analiz edileceği de tartışılan başlıklar arasında yer alıyor.
Yatırımcılar ve Vatandaşlar İçin Teknik İnceleme Uyarısı
Uzmanlar, imar süreçlerinde hak kaybı yaşanmaması adına vatandaşların ve yatırımcıların dikkatli olması gerektiğini vurguluyor. Mülkiyet haklarının korunması için sadece tapu kaydının yeterli bir güvence teşkil etmediği, yatırım öncesinde mutlaka teknik ve hukuki bir ön inceleme yapılması gerektiği ifade ediliyor.
Özellikle plan notları ve askı süreçlerinin takibi, olası uyuşmazlıkların önüne geçilmesinde kritik rol oynuyor. Tapunun tek başına yeterli güvence olmadığına dikkat çeken uzmanlar, özellikle yatırım öncesinde teknik ve hukuki inceleme yapılmasının büyük önem taşıdığını vurguluyor.
